Yazı Detayı
07 Aralık 2018 - Cuma 17:43 Bu yazı 1523 kez okundu
 
ÖLÜM VE YAS SÜRECİNDE ÇOCUK
Süreyya ÇELEBİ - Psikolog
chozay@gmail.com
 
 

2 yaşından küçüklerin tanıdıkları birinin ölüm haberi verildiğinde umursamaz davrandıkları görülebilir. Çünkü çocuk ölen kişinin geri geleceğine inanır. 5 yaştan küçükler, ölümün bir son olduğunu anlamazlar. 5-10 yaşındaki çocuklar zamanla ölümün geri dönülmez olduğunu ve tüm yaşam işlevlerinin durduğunu anlamaya başlarlar. 7 yaşından sonra ölümün engellenemez ve evrensel olduğunu kavramaya başlarlar. Ancak bunun kendileri için de geçerli olduğunu düşünmeye karşı hala dirençlidirler. Ölülerin yaşayanları gördüğünü ya da duyduğunu varsayarlar. 10 yaştan sonra ve ergenlikte çocuğun ölüm kavramı giderek daha soyut hale gelir. Ölümü kaçınılmaz olarak algıladıkları için kendilerinin de başına gelebileceğini kavrarlar.

 

Çocukların kişiliği, önceki yaşantıları ölümle yüzleşme kapasitelerini farklılaştırır. İçe kapanık, yalnız ve hassas çocuklar daha fazla etkilenirler. Çocuğun ölümle ilk tanışması daha uzak bir akraba veya az tanıdığı bir kişinin ölümü aracılığıyla olursa bu onun durumu anlama kapasitesini arttırır. Ancak çocuğun ölen kişinin yerine koyabileceği bir başka yakın kişi olmadığında ya da ölüm ani olduğunda çocukların ileriki yıllarda psikolojik sorunlar geliştirme ihtimali daha fazladır. Peki kayıp ve yas sürecinde çocuğa karşı neler yapılabilir?

 

-Ölen kişi hakkında konuşun. Güzel günleri anın. Onun hatırasını canlı tutun. “Onu geri getirmek mümkün değil. Ama onu hatırlayabiliriz” mesajını verin.

 

-Dini kavramlar (cennet, Allah gibi) çocuğun günlük hayatının bir parçası değilse onların aklını daha da karıştırır. Ancak günlük yaşamlarının parçası ise bunları kullanmak uygun olur. 

 

-Çocuklara yanıtların somut ve doğrudan verilmesi, akıl karışıklığını ve hayalleri önlemiş olur. Yetişkinler çocukların gerçeği kabullenemeyeceğini sanır, oysa onlar bu yeteneğe sahiptir. 

 

-Çocuklar için en iyi olan şey olayı  anne babalarından duymasıdır. Eğer başkalarından tesadüfen ve gecikmeli olarak öğrenirlerse anne babalarına güvenleri sarsılabilir. 

 

-Bir ebeveyn hasta ise ve ölecekse, çocuğun onunla vedalaşması için yaşamının son dönemlerinde birlikte olması önemlidir. Hasta ebeveynin durumu uygunsa, çocuk ona gerekiyorsa yardımcı da olabilir.

 

-Yas sürecinde törenler ölümle yüzleşebilmek, anlayıp kabullenmek için önemlidir. Bu sürece çocukların da dahil olması olayı kavramaları için iyidir. Çocukların cenaze törenine katılması onların ölümü inkar etmemesi, olayı somutlaştırmaları, hayalleri önlemesiyle birlikte yas sürecini daha sağlıklı başlatır. Vedalaşmayı sağlar. Ancak duyguların ifade edilebilmesi için törenler gerekli olduğu kadar, çocuklar törene katılırken bunun onları gereksiz biçimde strese sokmayacağından emin olmak gerekir.  Onları önceden olaya hazırlamalı, güvenilir bir yetişkinin yanında olması ve çocukların izlenimlerini anlatması için olanak sağlanmalıdır.

 

-Çocuk ilkokul çağına gelmişse, yası yaşayabilmesi için sevdiklerinin mezarını ziyaret etmesine (önceden açıklama yapılarak) izin verilebilir. Çocukları buralara götürmek, duygularıyla düşünceleri hakkında konuşmak için olanak sağlar.

 

-Yetişkinler ağladıklarını göstermekten kaçınırlar. Duyguları çocuklardan saklamak, onlara da kendi duygularını saklamayı öğretir. Ölen kişi hakkında konuşulmazsa çocuk onun unutulduğunu sanabilir. Bu nedenle birlikte ölen kişiyi anmak çok önemlidir. Eğer ebeveyn aşırı duygusal tepki gösteriyorsa, devamlı ağlıyor ve duygularını kontrol edemiyorsa çocuğun güvendiği başka bir yetişkinle konuşması sağlanmalıdır. 

 

 -Bazen çocuklar konuşmak yerine olayı hayallerinde yeniden kurarak oyunlarla, resimlerle başa çıkmaya çalışırlar.

 

-Ölümden hemen sonra çocukların büyükanne-babalara ya da yakın arkadaşlara gönderilmesi, zaten ayrılığa karşı hassaslaşmış olan çocuğu daha da tedirgin eder. Uzağa gönderilmektense yas tutan ana-babalarıyla kalmaları daha iyidir, aksi takdirde sağ kalan ebeveynin de yok olacağına ilişkin korku duyabilirler. Eğer ebeveyn yası çok derinden yaşıyorsa ve çocuklarıyla ilgilenemiyorsa, çocuklara bakmak için akraba ya da arkadaşların eve gelerek yardımcı olması  daha uygundur. 

 

 

 
Etiketler: olum-ve-yas-surecinde-cocuk
Yorumlar
Yazarın Diğer Yazıları
24 Temmuz 2021
ÖLÜM VE YAS SÜRECİNDE ÇOCUK
168 Okunma.
16 Temmuz 2021
KURBAN KESİMİ VE ÇOCUK
358 Okunma.
09 Temmuz 2021
UTANGAÇLIK İLE BAŞ ETMEK
481 Okunma.
02 Temmuz 2021
ÇOCUK CİNSEL İSTİSMARI!!!!!
625 Okunma.
25 Haziran 2021
ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ İÇİN SINIRLARIN ÖNEMİ
604 Okunma.
18 Haziran 2021
SPORUN PSİKOLOJİK FAYDALARI
610 Okunma.
11 Haziran 2021
EVLİLİK ÖNCESİ PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK
643 Okunma.
04 Haziran 2021
KALABALIK İÇİNDEKİ YALNIZLIK
761 Okunma.
28 Mayıs 2021
OLUMSUZ DÜŞÜNCELERDEN KURTULMAK
662 Okunma.
21 Mayıs 2021
PSİKOLOG KİMDİR?
658 Okunma.
17 Mayıs 2021
PANDEMİDE BAYRAM
586 Okunma.
02 Mayıs 2021
ÇOCUKLAR NEDEN DERS ÇALIŞMAK İSTEMEZ?
1623 Okunma.
23 Nisan 2021
RAMAZAN AYI’NIN PSİKOLOJİK ETKİLERİ
734 Okunma.
16 Nisan 2021
RAMAZAN AYINDA PSİKOLOJİK YEMEK YEME EĞİLİMİ
657 Okunma.
09 Nisan 2021
OTİZMLİ BİR ÇOCUĞA SAHİP OLMAK
1073 Okunma.
02 Nisan 2021
OTİZM NEDİR?
1074 Okunma.
26 Mart 2021
UMURSAMAMAYI ÖĞRENMEK
1216 Okunma.
19 Mart 2021
FARKLILIK DEĞİL, FARKINDALIK (21/3)
844 Okunma.
12 Mart 2021
DİSGRAFİ NEDİR?
1132 Okunma.
05 Mart 2021
DİSKALKULİ NEDİR?
914 Okunma.
26 Şubat 2021
ERGENLİK DÖNEMİNDE AİLE TUTUMLARI
1125 Okunma.
19 Şubat 2021
RUHUMUZA İYİ GELEN ‘KAR’
634 Okunma.
12 Şubat 2021
Çocuğumuzun Üretkenlik Becerilerini Geliştirme
489 Okunma.
05 Şubat 2021
SOSYAL BASKI
937 Okunma.
29 Ocak 2021
Çocuğumuz ile yaratıcı kitap okuma
457 Okunma.
22 Ocak 2021
KARDEŞ KISKANÇLIĞI
675 Okunma.
15 Ocak 2021
Ebeveynin çocuğa yönelik davranışları
468 Okunma.
08 Ocak 2021
OYUNCAKLAR VE DİL GELİŞİMİ
486 Okunma.
01 Ocak 2021
ÇOCUKLARDA TEKNOLOJİ KULLANIMINI SINIRLAMA
617 Okunma.
25 Aralık 2020
HOŞ GEL 2021
716 Okunma.
18 Aralık 2020
ÖZDENETİM
917 Okunma.
11 Aralık 2020
ÇOCUKTA MERAK DUYGUSU
538 Okunma.
20 Kasım 2020
ÇOCUKLARDA KÜFÜR ETME DAVRANIŞI
1081 Okunma.
13 Kasım 2020
AFET SONRASI PSİKOSOSYAL DESTEK
635 Okunma.
06 Kasım 2020
DİSLEKSİ VE ÖĞRENME GÜÇLÜĞÜ
488 Okunma.
02 Kasım 2020
FAZLA DÜŞÜNMEK ZARARLI MI?
833 Okunma.
23 Ekim 2020
ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİNDE SINIRLAR
793 Okunma.
16 Ekim 2020
HEDİYELEŞMENİN ÖNEMİ
1684 Okunma.
09 Ekim 2020
AĞLAMANIN FAYDALARI
929 Okunma.
18 Eylül 2020
Çocuğum neden sürekli bağırıyor?
4270 Okunma.
28 Ağustos 2020
ÜNİVERSİTEYE BAŞLAR İKEN
626 Okunma.
21 Ağustos 2020
KONSANTRASYON VE DİKKAT
645 Okunma.
14 Ağustos 2020
ARKADAŞLIK İLİŞKİLERİ İÇİN SINIRLARIN ÖNEMİ
678 Okunma.
07 Ağustos 2020
DOĞRU TERCİH NASIL YAPILMALI?
577 Okunma.
24 Temmuz 2020
GEREKTİĞİNDE HAYIR DİYEBİLMEK
746 Okunma.
17 Temmuz 2020
HASET VE KISKANÇLIK
637 Okunma.
10 Temmuz 2020
Tebdil-i mekanda ferahlık var mı?
945 Okunma.
03 Temmuz 2020
BAŞKALARININ NE DÜŞÜNDÜĞÜ ÖNEMLİ DEĞİL
1619 Okunma.
26 Haziran 2020
Denizin Ruhumuza Katkıları
839 Okunma.
19 Haziran 2020
Çocuğa Tutumlu Olmayı Öğretmek
1655 Okunma.
12 Haziran 2020
BİR CİDDİ PROBLEM: CİMRİLİK
1051 Okunma.
05 Haziran 2020
TEMİZ VE DÜZENLİ BİR EVİN FAYDALARI
1080 Okunma.
29 Mayıs 2020
NORMALLEŞMEYE PSİKOLOJİMİZ HAZIR MI?
793 Okunma.
15 Mayıs 2020
Duygusal Tükenmişlikle Başa Çıkmak
936 Okunma.
08 Mayıs 2020
Değişen koşullara uyum sağlamak
1485 Okunma.
01 Mayıs 2020
Karantina Günlerinde Aşırı Yeme Davranışı
1099 Okunma.
23 Nisan 2020
KORONA GÜNLERİNDE İNTERNET BAĞIMLILIĞINA DİKKAT!
1187 Okunma.
17 Nisan 2020
Sorun Aç Kalma Korkusu Değil
1525 Okunma.
10 Nisan 2020
KORONA GÜNLERİNDE STRES VE KAYGI
1207 Okunma.
03 Nisan 2020
HAZIR VAKTİMİZ VARKEN…
1039 Okunma.
27 Mart 2020
İZOLASYON SÜRECİNDE ÇOCUKLAR İÇİN PROGRAM OLUŞTURMA
1186 Okunma.
20 Mart 2020
KORONAVİRÜS ÇOCUKLARA NASIL ANLATILMALIDIR?
893 Okunma.
13 Mart 2020
VİRÜSTEN KAÇAYIM DERKEN PANİK BOZUKLUĞA YAKALANMAYALIM
1038 Okunma.
06 Mart 2020
KORONAVİRÜS TEHLİKESİ PSİKOLOJİMİZİ ETKİLİYOR
948 Okunma.
29 Şubat 2020
ÇOCUKLARDA AKRAN İLETİŞİMİ
2490 Okunma.
21 Şubat 2020
TEMİZ VE DÜZENLİ BİR YAŞAM
1005 Okunma.
14 Şubat 2020
İYİLİK YAP İYİ HİSSET
1039 Okunma.
07 Şubat 2020
KİTAP OKUMANIN FAYDALARI
997 Okunma.
24 Ocak 2020
KARDEŞ KISKANÇLIĞI
1801 Okunma.
17 Ocak 2020
KALİTELİ BİR YARIYIL TATİLİ İÇİN
934 Okunma.
27 Aralık 2019
HOŞ GEL 2020
1557 Okunma.
20 Aralık 2019
UTANGAÇLIK
1124 Okunma.
13 Aralık 2019
HER DERDE DEVA: SARILMAK
1277 Okunma.
06 Aralık 2019
DEPRESYON NEDİR?
1911 Okunma.
29 Kasım 2019
3 ARALIK DÜNYA ENGELLİLER GÜNÜ
1007 Okunma.
15 Kasım 2019
DEDİKODUDAN UZAK DURMANIN YARARLARI
1247 Okunma.
08 Kasım 2019
DİSLEKSİ NEDİR?
1164 Okunma.
01 Kasım 2019
ÇOCUKLAR İÇİN OYUNUN ÖNEMİ
1030 Okunma.
25 Ekim 2019
ÇOCUKLARA KİTAP OKUMA ALIŞKANLIĞI KAZANDIRMAK
873 Okunma.
04 Ekim 2019
YAŞLILIK DÖNEMİNDE PSİKOLOJİK SORUNLAR
1020 Okunma.
27 Eylül 2019
Planlı Yaşamak Neler Kazandırır?
2198 Okunma.
20 Eylül 2019
Uyku Düzeni ve Ruh Sağlığı
1146 Okunma.
13 Eylül 2019
ÇOCUKLARDA OKULA UYUM SÜRECİ
875 Okunma.
06 Eylül 2019
ÇOCUKLARDA ÇALMA DAVRANIŞI
1198 Okunma.
30 Ağustos 2019
ÇOCUĞA TEMİZLİK ALIŞKANLIĞI KAZANDIRMANIN ÖNEMİ
2765 Okunma.
23 Ağustos 2019
ÇEVREYİ TEMİZ TUTANIN RUHU DA TEMİZLENİR
979 Okunma.
16 Ağustos 2019
ÇOCUKLARDA YALAN SÖYLEME
927 Okunma.
09 Ağustos 2019
KURBAN KESİMİ VE ÇOCUK
777 Okunma.
26 Temmuz 2019
BAĞLILIK ve BAĞIMLILIK
958 Okunma.
19 Temmuz 2019
2019 ÜNİVERSİTE TERCİH SÜRECİ
916 Okunma.
12 Temmuz 2019
ÇOCUKLARIN HAYAL GÜCÜNÜ GELİŞTİRMEK
992 Okunma.
05 Temmuz 2019
EVLİLİK ÖNCESİ PSİKOLOJİK DANIŞMANLIK
968 Okunma.
28 Haziran 2019
EVLİLİK ÖNCESİ SENDROMU
963 Okunma.
21 Haziran 2019
AKILLI TELEFON BAĞIMLILIĞI: NOMOFOBİ
973 Okunma.
14 Haziran 2019
UTANGAÇLIĞI YENMENİN YOLLARI
1115 Okunma.
07 Haziran 2019
TYT-AYT ÖNCESİ AİLELER DİKKAT!
1072 Okunma.
31 Mayıs 2019
BAYRAMLARIN İNSAN İLİŞKİLERİNE OLUMLU ETKİSİ
1064 Okunma.
24 Mayıs 2019
RAMAZAN AYINDA PSİKOLOJİK YEMEK YEME EĞİLİMİ
1021 Okunma.
17 Mayıs 2019
ORUÇ VE RUH SAĞLIĞI
1257 Okunma.
03 Mayıs 2019
SPORUN RUHSAL FAYDALARI
1568 Okunma.
26 Nisan 2019
BİR TEMEL İHTİYAÇ: ‘’EMPATİ’’
1025 Okunma.
19 Nisan 2019
ÇOCUKLARIN ÇOK SEVECEĞİ HEDİYELER
1344 Okunma.
12 Nisan 2019
KENDİMİZE KARŞI ANLAYIŞLI OLMAK - ÖZ-ŞEFKAT
1251 Okunma.
05 Nisan 2019
ÇOCUKLARDA TIRNAK YEME DAVRANIŞI
1434 Okunma.
29 Mart 2019
OTİZM VE BESLENME
1182 Okunma.
22 Mart 2019
BESLENME VE RUH SAĞLIĞI
1211 Okunma.
15 Mart 2019
KARARSIZLIK YAŞAMAK
1388 Okunma.
08 Mart 2019
HASET
1688 Okunma.
01 Mart 2019
GÜLÜMSEMENİN PSİKOLOJİK ETKİLERİ NELERDİR?
2056 Okunma.
22 Şubat 2019
SOSYAL MEDYA İNSANI YALNIZLAŞTIRIR MI?
1338 Okunma.
08 Şubat 2019
DÜRÜST OLMAK MUTLU EDER
3678 Okunma.
01 Şubat 2019
İKİNCİ DÖNEME BAŞLARKEN
1370 Okunma.
25 Ocak 2019
ÇOCUĞU OLDUĞU GİBİ KABUL ETMEK
1651 Okunma.
18 Ocak 2019
YARIYIL TATİLİNDE ÇOCUKLAR
1328 Okunma.
11 Ocak 2019
10 TEHLİKELİ ALIŞKANLIK
1666 Okunma.
04 Ocak 2019
UMURSAMAMAYI ÖĞRENMEK
1554 Okunma.
28 Aralık 2018
YENİ YIL YENİ BAŞLANGIÇ
1142 Okunma.
21 Aralık 2018
ÖFKE GELİNCE AKIL GİDER
1756 Okunma.
14 Aralık 2018
MÜZİK DİNLEYEREK ÇALIŞILIR MI?
1402 Okunma.
16 Kasım 2018
EVLİLİK NEDİR?
2629 Okunma.
09 Kasım 2018
KALABALIK İÇİNDEKİ YALNIZLIK HASTA EDİYOR
1185 Okunma.
02 Kasım 2018
Vazgeçtiğimiz Zaman Neden Daha Kolay Elde Ederiz?
1329 Okunma.
26 Ekim 2018
CARPE DİEM!
1509 Okunma.
Haber Yazılımı